Dreigend watertekort Oost-Nederland vraagt om landelijke sturing, waterschap schakelt hulp in van minister

Door het veranderende klimaat, meer extreem droge jaren, dreigt een zoetwatertekort voor Oost-Nederland. Met name de hoge zandgronden in Twente en Salland hebben het zwaar. De waterschappen staan voor een grote uitdaging: hoe hou je het weinige water dat valt beter vast? Waterschap Vechtstromen wil daarom dat er landelijke sturing komt en vraagt minister Van Nieuwenhuizen om hulp.

Minister Cora van Nieuwenhuizen van Infrastructuur en Waterstaat ziet vandaag met eigen ogen hoe droog het nu al is in Overijssel. Tijdens haar werkbezoek in de provincie vandaag ziet de minister hoe natuur en landbouw nu al last hebben van het grote neerslagtekort. En dan moet de zomer nog komen. 

Drinkwater in de knel

Uit een studie van het KNMI blijkt dat het oosten van het land het extra zwaar heeft. En een derde droog jaar legt de kwetsbaarheid van het gebied bloot. 

"Daar waar geen water beschikbaar is, kunnen we niet langer ruimtelijke functies toelaten die heel veel water nodig hebben, bijvoorbeeld drinkwatervoorziening", legt het waterschap Vechtstromen uit. "In Twente is te weinig grondwater beschikbaar voor drinkwatervoorziening in de toekomst. We moeten als maatschappij dus leren anders om te gaan met water."

Werkbezoek minister

De minister ziet hoe men al maatregelen heeft genomen in bijvoorbeeld Hezingen en Nijverdal om het water vast te houden. Maar als het niet regent valt er weinig water vast te houden. "De regen die nu voorspeld is is mooi, maar dat lost het grote tekort niet op, letterlijk de druppel op de gloeiende plaat. Nu de minister hier is willen we vragen om een landelijk beleid. Dit kan je als regio niet meer zelf."

Onvoldoende zoetwater

Oost-Nederland heeft zijn eigen Deltaprogramma: Zoetwaterprogramma Oost Nederland (ZON), waarin de verschillende projecten staan om water vast te houden. Maar als het water in het IJsselmeer blijft zakken en het neerslagtekort oploopt, zal Oost-Nederland moeten accepteren dat er onvoldoende zoetwater beschikbaar is.

Dus zetten de waterschappen in op vasthouden van water in de natte periodes, aanvoeren  van water door gemalen en pompen en ten slotte het accepteren dat langdurige droogte vaker voorkomt.

Waterwinning en watervasthouden

In de provincie gaan al langer geluiden op om waterwinning beter te spreiden. Zo zei GroenLinks onlangs nog dat er keuzes moeten worden gemaakt om de druk op bepaalde waterwin-punten te verminderen. "Wij zijn in Nederland heel goed is het zo snel mogelijk afvoeren van water, maar het is noodzakelijk dat wij nu het water vasthouden."

Robert Jansen van GroenLinks Overijssel maakt zich grote zorgen. De gevolgen voor de natuur en de landbouw zijn ook enorm. Boeren sproeien waar mogelijk, maar zien voor het derde achtereenvolgende jaar hun grasland, mais en akkers verdrogen.

tekst gaat verder onder foto

Sproeien met grondwater  (Foto: RTV Oost\Chantal Everaardt)
Sproeien met grondwater (Foto: RTV Oost\Chantal Everaardt)

Al begin mei werden de problemen die droogte veroorzaakt zichtbaar. Zoals in Hezingen, waar Carla Evers samen met haar man een pluimveehouderij runt. Op een van haar percelen verbouwt ze tarwe als voer voor kippen, maar al begin vorige maand werd het gewas geel en dat is niet normaal voor die periode. 

Droge grond betekent minder inkomsten voor boeren. En dus zijn er zorgen voor de komende zomer die opnieuw droog belooft te worden. Boeren zijn in gesprek met partijen zoals het waterschap en waterbedrijf Vitens om duidelijke afspraken te maken over het wel of niet beregenen. "Niet alleen boeren, maar iedereen zal afwegingen moeten maken. Moet het sproeien van de tuin of het vullen van een badje echt? Als er veel drinkwater gewonnen wordt zakt het grondwaterpeil en dat is funest voor ons als boeren", aldus Evers.

De zorgen zijn er ook voor de natuur en de economische schade voor de zeevaart en energievoorziening is groot. Bossen en natuurgebieden krijgen klap op klap.

Een oplossing kan zijn het kweken van andere, minder waterafhankelijk gewassen, die dieper wortelen of beter tegen droogte kunnen. Ook het beheer van de bodem kan ervoor zorgen dat er meer water wordt vastgehouden in de bodem zelf. En dat is hard nodig.

tekst gaat verder onder foto

Drooggevallen Schipbeek (Foto: RTV Oost / Jan Colijn)
Drooggevallen Schipbeek (Foto: RTV Oost / Jan Colijn)

Eind vorige maand, nog ruim voor het begin van de zomer, sloeg waterschap Vechtstromen al alarm. Het waterschap maakt zich al ernstige zorgen over de droogte in haar gebied. Omdat veel sloten van boeren zijn, moeten zij ook hun steentje bijdragen door het grondwater van hun land op peil te houden.

In 2018 was er een landelijke droogte en in 2019 was het vooral droog in het oosten en zuiden van het land. Maar 2020 lijkt de kroon te spannen, want het lijkt droger te worden dan 1976, het voorbeeldjaar van extreme droogte. Daarom maakt het waterschap zich zorgen. "Ernstige zorgen, omdat het voor het derde jaar op rij is."

Waar het waterschap kan, zal het water op peil worden gehouden. In veertig procent van het gebied kan water uit het IJsselmeer of de IJssel aangevoerd worden om ervoor te zorgen dat alles op peil blijft. De overige zestig procent is het waterschap afhankelijk van de regen die valt en het grondwater.

Heb je een nieuwstip of nieuwe informatie? Tip de redactie via een WhatsApp-bericht: 06 - 57 03 33 33.

Deel dit artikel: