Cyberexpert over twijfels rond politieonderzoek cryptofoons

Kan één 'verklikker' ervoor zorgen dat de politie kan meelezen in alle gecodeerde chats via de veelbesproken cryptofoons? Deskundige Erik de Jong van het gezaghebbende Fox IT is daar duidelijk over: "In principe zou je met de persoonlijke sleutel van één iemand niet alle chatverkeer kunnen zien. Tenzij IronChat heel slecht geprogrammeerd was. De gang van een verklikker naar de politie kan in ieder geval de basis hebben gevormd voor het politieonderzoek."

door Jan Colijn en Tom Meerbeek

Vanochtend maakte RTV Oost bekend dat er twijfels zijn gerezen over de 'operatie Goliath': daarbij lukte het de politie om maandenlang mee te lezen in het gecodeerde berichtenverkeer tussen criminelen. Tijdens de persconferentie vertelde de politie dat de eigen digitale experts erin waren geslaagd om de gecodeerde berichten te ontsleutelen en zo konden meelezen in 258.000 berichten tussen criminelen. Dat leverde een schat aan informatie op: goed voor tientallen onderzoeken met honderden verdachten.

'Foute gronden voor onderzoek'

De eerste strafzaken zijn intussen begonnen. De advocaten van enkele verdachten zeggen echter over aanwijzingen te beschikken dat de recherche niet dankzij digitaal speurwerk de berichten kon meelezen, maar dat dat te danken is aan een een criminele verklikker die de politie letterlijk de sleutel in handen speelde. Dat zou betekenen dat politie en justitie op foute gronden het onderzoek zijn gestart. In het uiterste geval kan dat verstrekkende gevolgen hebben voor de rechtszaken.

Opheldering
De advocaten eisen daarom opheldering over de exacte werkwijze van politie en justitie.

Basis voor onderzoek
Cruciaal voor de theorie van de advocaten is de vraag of met de sleutel van één persoon meteen kan worden meegelezen in alle berichtenverkeer. Cyber security-deskundige Erik de Jong van Fox IT daarover. "In principe heeft elke gebruiker een eigen sleutel om berichten te decoderen. Dat maakt dit soort programma's ook zo veilig om vrijuit te kunnen communiceren. Als je de sleutel van één gebruiker hebt, zou je alleen de berichten op zijn telefoon kunnen zien." Volgens de IT'er kan dit vervolgens de basis vormen voor verder onderzoek: "Het kan goed zijn dat de recherche daarop is aangeslagen en al gauw de server kon 'kraken'."

Volgens De Jong ligt het er vooral aan hoe goed het programma is geprogrammeerd. "Ik ken het programma IronChat niet door en door, maar het zou goed kunnen dat een specialist van de politie heel snel één en ander heeft doorzien als een informant zijn criminele mobieltje aan de politie afgeeft. Het heeft er alles mee te maken hoe goed het programma beveiligd was."

Technisch op de hoogte
Uit de woorden van De Jong valt op te maken dat het goed mogelijk is dat de stap van een verklikker naar de politie de aanzet heeft gegeven voor nader onderzoek naar Ironchat. Volgens bronnen zou deze criminele informant uitermate goed op de hoogte zijn over de technische details rond de berichtenservice.

'Onrechtmatig verkregen bewijs'

De politie heeft overigens altijd gezegd dat ze op het programma zijn gestuit in een onderzoek naar witwaspraktijken. Het nieuws over een eventuele verklikker zou het onderzoek in een ander daglicht stellen. Het werpt de vraag op of er wel op juiste gronden onderzoek is gedaan. Mogelijk zijn bewijzen over criminelen in dat geval verkregen op onterechte gronden, zo menen de advocaten. De vraag is dan of een rechter dat kan aanmerken als onrechtmatig verkregen bewijs.

Consequenties
Advocaat Robert Speijdel, die een van de verdachten bijstaat die is opgepakt na het meelezen op IronChat: "Op het moment dat er op onjuiste manier bewijs is verzameld, zegt de wet dat daar meerdere consequenties aan te verbinden zijn. Te weten: het Openbaar Ministerie is niet ontvankelijk en mag niet tot vervolging overgaan. Het kan eventueel leiden tot bewijsuitsluiting: bepaalde bewijzen mogen niet meetellen. En het kan ook zijn dat een rechter zegt: ik vind het niet zo erg en leg een lagere straf op."

Heb je een nieuwstip of nieuwe informatie? Tip de redactie via een WhatsApp-bericht: 06 - 57 03 33 33.

Meer over dit onderwerp:
Nieuws
Deel dit artikel: